logo mg gr
Κυριακή, Απρίλιος 30, 2017
youtubelogo
  • All
  • Festival 2016
  • Off Festival 2016
  • 9-11 Δεκεμβρίου 2016 - Μέγαρο Γκύζη (19:30) Μουσική, τραγούδι, θέατρο και χορός από τα παιδιά της Σαντορίνης.  (Συνδιοργάνωση: Δήμος Θήρας)   Είσοδος: ελεύθερη
    Read More

    Παιδ.Φεστιβάλ - Μουσική Τραγούδι Θέατρο Χορός

    • Off Festival 2016
  • Σάββατο 26 Νοεμβρίου 2016 - Μέγαρο Γκύζη (19:30) Μία παράσταση εμπνευσμένη από την ελληνική παράδοση, συνδυάζοντας αφήγηση, θέατρο κούκλας, ζωντανή μουσική, παραδοσιακά τραγούδια και διαδραστικά στοιχεία
    Read More

    Μαλαματένιος αργαλειός και φιλντισένιο χτένι

    • Off Festival 2016
  • Σάββατο 12 Νοεμβρίου 2016 - Μέγαρο Γκύζη (19:30) Ένα ταξίδι στις γειτονιές του κόσμου, με όχημα τη μουσική και τα παραμύθια. 
    Read More

    Μια φορά κι ένα ζαμάνι - Μουσική & παραμύθια

    • Off Festival 2016
  • Κυριακή 6 Νοεμβρίου 2016 - Μέγαρο Γκύζη (20:00) Μία συναυλία κλασικής μουσικής με το τριο "Les Dames Desheritees" (φωνή, φλάουτο και πιάνο).  (Συνδιοργάνωση: Δήμος Θήρας) Είσοδος: ελεύθερη
    Read More

    Les Dames Desheritees Κλασική μουσική

    • Off Festival 2016
  • Σάββατο 15 Οκτωβρίου 2016 - Μέγαρο Γκύζη (20:00) Η ομάδα όπερας "The Medium Project" είναι μια νέα ομάδα καλλιτεχνών που ιδρύθηκε το 2013 ύστερα από πρωτοβουλία της σκηνοθέτιδας Ράιας Τσακηρίδη.  (Συνδιοργάνωση: Δήμος Θήρας) Είσοδος: ελεύθερη
    Read More

    Trouble in Tahiti - ομάδα "The Medium Project"

    • Off Festival 2016
  • Δευτέρα 12 Σεπτεμβρίου 2016 - Μέγαρο Γκύζη (19:30) ΔΕΣΜΟΙ ΑΙΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΞ ΑΓΧΙΣΤΕΙΑΣ ΣΥΓΓΕΝΕΙΕΣ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ 14ος-20ος Αιώνας      Τα γενεαλογικά δέντρα από το Αρχείο της Καθολικής Επισκοπής της Σαντορίνης      Έκδοση του Αρχείου Θηραϊκών ΜελετώνΣυλλογή Δημήτρη Τσίτουρα. Είσοδος: ελεύθερη
    Read More

    Παρουσίαση βιβλίου Γιάννη Κηπουρού

    • Off Festival 2016
  • Σάββατο 10 Σεπτεμβρίου 2016 - Μέγαρο Γκύζη (20:00) Εγκαίνια έκθεσης φωτογραφίας "Φωτογραφικά ζεύγη" Διάρκεια έκθεσης : 10/9/16 - 30/10/16 Ωράριο λειτουργίας: Καθημερινά 10:00 - 21:00
    Read More

    Έκθεση φωτογραφίας με επιμέλεια Πλ.Ριβέλλη

    • Off Festival 2016
  • Σάββατο 3 Σεπτεμβρίου 2016 - Μουσείο Μεγάρου Γκύζη (20:00) ΕΓΚΑΙΝΙΑ ΕΚΘΕΣΗΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ ΧΑΡΑΚΤΙΚΗΣ   Της Ίρις  Ξυλά - Ξαναλάτου   Από τον Kάμπο της Σύρου στη Σαντορίνη       Διάρκεια έκθεσης : 3/9/16 - 30/10/16 Ωράριο λειτουργίας: Καθημερινά 10:00 - 21:00
    Read More

    Ζωγραφική - Χαρακτική Ίρις Ξυλά - Ξαναλάτου

    • Off Festival 2016
  • Παρασκευή 2 Σεπτεμβρίου 2016 ( 20:00)   Στον Καθολικό Καθεδρικό Ναό Αγίου Ιωάννη Βαπτιστή Στιγμές από τη ζωή και το έργο του Θηραίου ιερέα και μουσικού Δον Πασχάλη Μυτιληναίου, με παράλληλη συναυλία εκκλησιαστικού οργάνου από τον σολίστα Χρήστο Παρασκευόπουλο.
    Read More

    Εκδήλωση για τον Δον Πασχάλη στον Ντόμο

    • Off Festival 2016
  • Παρασκευή 26/8/16, 21.00:Στον Καθολικό Καθεδρικό Ναό Αγίου Ιωάννη Βαπτιστή Η χορωδία Jeune Chœur d'Ile de France (Ile-de-France Χορωδία Νέων), που ιδρύθηκε το 1999, είναι μια φυσική επέκταση της Chœur d'Enfants d'Ile de France (Ile-de-France Παιδική Χορωδία).
    Read More

    Musical excellence and friendliness…F.Bardot

    • Festival 2016
  • ΤΡΙΤΗ 23/8/2016, 21.00 : Συναυλία με τα μέλη της επιτροπής του Διεθνούς Μουσικού Διαγωνισμού "The Muse".                        Natasha Korsakova, βιολί                              Christophor Miroshnikov, βιολοντσέλο          Natalia Miroshnikova, πιάνο
    Read More

    aMUSEment Συναυλία της "The Muse"

    • Festival 2016
  • Σάββατο 20/8/2016, 21.00  "Σαντορίνη, το πιο λαμπρό κόσμημα στο Αιγαίο" Παρουσίαση βιβλίου του Γιάννη Κοκκαλάκη.
    Read More

    Γιάννης Κοκκαλάκης Παρουσίαση βιβλίου

    • Festival 2016
  • Παρασκευή 19/8/2016, 21:00: Τραγούδια ερμηνευμένα με το φωνητικό πάθος που χαρακτηρίζει την Νένα Βενετσάνου, πλαισιωμένα από τη σύνθετη συνοδεία κιθάρας του Νότη Μαυρουδή και του Γιώργου Τοσικιάν
    Read More

    Κάθε μια νύχτα είναι μόνο μια σελίδα...

    • Festival 2016
  • Τρίτη 16/8/16, 21:00: Το τρίο συγκαταλέγεται στα σημαντικότερα ελληνικά jazz piano trio.       Σπύρος Μάνεσης, πιάνο-συνθέσεις             Αρίωνας Γυφτάκης, κοντραμπάσο-συνθέσεις Αναστάσης Γούλιαρης, τύμπανα-συνθέσεις
    Read More

    Trio Manesis-Gyftakis-Gouliaris

    • Festival 2016
  • Παρασκευή 12/8/16, 21:00: Το αγαπημένο ροκ συγκρότημα, επισκέπτεται τη Σαντορίνη, στα πλαίσια της  επικοινωνίας του εναλλακτικού τους  album  "Κίτρινα Ποδήλατα the acoustic project",  συνεχίζοντας την πετυχημένη ακουστική του περιοδεία "με δυο κιθάρες..."                       Special guest  :  Βασίλης Καζούλλης      
    Read More

    "με δυο κιθάρες..." Κίτρινα ποδήλατα

    • Festival 2016
  • Τρίτη 9/8/16, 21:00:  Ένα ρεσιτάλ για μπαρόκ βιολί και τσέμπαλο, με έργα που αναδεικνύουν τη δεξιοτεχνία και τον ηχητικό πλούτο των δύο αυτών ξεχωριστών οργάνων.                             Αναστασία Μηλιώρη, μπαρόκ βιολί   Γεράσιμος Χοϊδάς, τσέμπαλο
    Read More

    Συναυλία μπαρόκ μουσικής Α .Μηλιώρη-Γ.Χοϊδάς

    • Festival 2016
  • Παρασκευή  5/8/16, 21:00: Η διεθνούς φήμης υψίφωνος Anna Nechaeva  έρχεται για μία συναυλία στην Ελλάδα προσκεκλημένη του Φεστιβάλ Μεγάρου Γκύζη. Μαζί της το Transcription Ensemble
    Read More

    Anna Nechaeva & Transcription Ensemble

    • Festival 2016
  • Τρίτη 2/8/2016, 21:00:  Μανώλης  Κόττορος       Τα μουσικά κέντρα του Αιγαίου                            H παράσταση αποπειράται μια χαρτογράφηση της ελληνικής νησιωτικής μουσικής του Αιγαίου Πελάγους. 
    Read More

    Μανώλης Κόττορος Μουσικά κέντρα Αιγαίου

    • Festival 2016
  • Παρασκευή 29/7/2016, 20:30:  Εγκαίνια έκθεσης ζωγραφικής  “Μυστικά του νερού”                Επιμέλεια έκθεσης   Νίκος Δελένδας        Διάρκεια έκθεσης 29/7-23/8/2016  
    Read More

    Χρήστος Κεχαγιόγλου "Μυστικά του νερού"

    • Festival 2016
  • Τρίτη 26/7/2016, 21:00 - Καθολικός καθεδρικός ναός Αγίου Ιωάννη Βαπτιστή     Chœur d’Enfants d’Ile de France Maîtrise du Conservatoire Maurice Ravel de Levallois Francis Bardot
    Read More

    Chœur d’Enfants d’Ile de France - F.Bardot

    • Festival 2016

ΧΑΛΚΟΓΡΑΦΙΕΣ: Παναγιώτης Τέτσης & Λάμπρος Ορφανός

Οι δύο φίλοι "συνομιλούν"

Το Φεστιβάλ Μεγάρου Γκύζη 2014 σηκώνει αυλαία την Παρασκευή 1/8 με τα εγκαίνια της έκθεσης χαρακτικής με τίτλο ΧΑΛΚΟΓΡΑΦΙΕΣ: Παναγιώτης Τέτσης & Λάμπρος Ορφανός - Οι δύο φίλοι «συνομιλούν».
 
Στην έκθεση συμμετέχουν με χαλκογραφίες τους ο ακαδημαϊκός και μεγάλος μας ζωγράφος Παναγιώτης Τέτσης και ο αποθανών επιστήθιος φίλος του Λάμπρος Ορφανός, ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες χαράκτες. Η έκθεση περιλαμβάνει 21 χαλκογραφίες του Παναγιώτη Τέτση, αντιπροσωπευτικές της χαρακτικής δημιουργίας του στις δεκαετίες του ’60, ’70 και ’80, και 21 χαλκογραφίες του Λάμπρου Ορφανού, αντιπροσωπευτικές της χαρακτικής δημιουργίας του στη δεκαετία του ’50.
 
Η έκθεση, που γίνεται σε συνεργασία με το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης- ΜΙΕΤ (τα έργα του Π. Τέτση ανήκουν στη συλλογή του), δίνει στο φιλότεχνο κοινό μια μοναδική ευκαιρία να θαυμάσει το εξαιρετικό χαρακτικό έργο των δύο φίλων και σημαντικών καλλιτεχνών, του Παναγιώτη Τέτση και του Λάμπρου Ορφανού, οι οποίοι -παρά τη στενή φιλία τους- δεν είχαν εκθέσει ποτέ μαζί έργα τους.Έτσι, για πρώτη φορά εκθέτονται έργα τους σε μια κοινή έκθεση!
 
Την επιμέλεια της έκθεσης έχει ο Γιάννης Παπακωνσταντίνου, Καλλιτεχνικός Διευθυντής Μεγάρου Γκύζη. Η έκθεση συνοδεύεται από κατάλογο 40 σελίδων.
 
TetsisOrfanos1953
Οι δύο φίλοι στη Γαλλία το 1953.
Ο Λάμπρος Ορφανός (δεξιά) και ο Παναγιώτης Τέτσης (μέσον)
με την ζωγράφο Έλλη Μουρέλου-Ορφανού (αριστερά).
 
TetsisOrfanosMadrid1953
Οι δύο φίλοι έξω από το Μουσείο Πράδο, στη Μαδρίτη, τον Ιούλιο 1953.
Ο Παναγιώτης Τέτσης (αριστερά) και ο Λάμπρος Ορφανός (δεξιά)
με την ζωγράφο Έλλη Μουρέλου-Ορφανού ανάμεσά τους.

«Με το ασπρόμαυρο βλέπεις περισσότερο από όσα με το χρώμα. Το χρώμα δε σε αφήνει να πας πιο πέρα. Όταν βλέπεις το ασπρόμαυρο μετέχεις περισσότερο, γίνεσαι πιο ενεργός, ανοίγουν τα φτερά της φαντασίας σου, συνεργάζεσαι κατά κάποιον τρόπο» είπε χαρακτηριστικά ο Π. Τέτσης σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Τα Νέα», ενώ με την ευκαιρία της Πανελλήνιας Έκθεσης Χαρακτικής το 1957, στην οποία συμμετείχε ο Λ. Ορφανός με τρία χαρακτικά του έργα, ο σπουδαίος τεχνοκριτικός Άγγελος Προκοπίου έγραφε: "...Ο Ορφανός μας δίνει το μέτρο της ικανότητας ενός χαράκτη που το καλέμι του παίζει με αξιοθαύμαστη σιγουριά στο ακροβατικό κορδόνι της τεχνικής. Μαθητής του Γιάννη Κεφαλληνού και του Ρομπέρ Καμί δικαιώνει τις προσδοκίες των δασκάλων του με τις γνώσεις και το ταλέντο του".
 
Στα εγκαίνια της έκθεσης θα παρευρεθούν ο κ. Παναγιώτης Τέτσης και ο κ. Μίνως Ορφανός, γιός του Λάμπρου Ορφανού.
 
Εγκαίνια έκθεσης: 1η Αυγούστου 2014, ώρα 21:00
Διάρκεια έκθεσης: 1 - 23 Αυγούστου 2014
 
 
Φωτογραφίες από τα εγκαίνια της έκθεσης(1/8/2014)
____________________________________________________________________________________________________________________

 
Tetsis2
 
Tetsis1

 Παναγιώτης Τέτσης, ζωγράφος - χαράκτης

Ο Παναγιώτης Τέτσης γεννήθηκε το 1925 στην Ύδρα. Εκεί έζησε τα παιδικά και τα πρώτα εφηβικά του χρόνια και το 1937 εγκαταστάθηκε στον Πειραιά. Το 1940 πήρε τα πρώτα μαθήματα ζωγραφικής από τον Γερμανό ζωγράφο και χαράκτη Κλάους Φρισλάντερ αλλά η καθοριστική στροφή στην καλλιτεχνική ζωή του έγινε όταν γνώρισε τους «πραγματικούς δασκάλους» του, τον Δημήτρη Πικιώνη και τον Νίκο Χατζηκυριάκο-Γκίκα. Το 1943 ξεκίνησε σπουδές ζωγραφικής στο προπαρασκευαστικό τμήμα της ΑΣΚΤ στην Αθήνα, κοντά στους Δημήτριο Μπισκίνη και Παύλο Μαθιόπουλο. Ακολούθησε η εισαγωγή του στα εργαστήρια της Σχολής –κοντά στον Κωνσταντίνο Παρθένη– απ’ όπου αποφοίτησε το 1949.

Μέλος της ομάδας Αρμός Α και αργότερα της ομάδας Αρμός Β, το 1951 διορίστηκε επιμελητής στην έδρα του ελεύθερου σχεδίου, με καθηγητή τον Νίκο Χατζηκυριάκο-Γκίκα, στην Ανωτάτη Σχολή Αρχιτεκτόνων του ΕΜΠ. Από το 1953 έως το 1956 εγκαταστάθηκε στο Παρίσι, με κρατική υποτροφία. Εκεί, στην École des Beaux-Arts, διδάχτηκε την τέχνη της χαλκογραφίας από τον E.J. Goërg. Ο Παναγιώτης Τέτσης ωρίμασε στη διάρκεια της δεκαετίας του ‘50, εποχή που τα αφηρημένα κινήματα είχαν αρχίσει να επηρεάζουν τους νέους καλλιτέχνες στην Ελλάδα. Το 1960, με τιμητική υποτροφία της ιταλικής κυβέρνησης, επισκέφθηκε την Ιταλία και μελέτησε τα μουσεία της.
 
Από το 1958 έως το 1976 δίδαξε στο Ελεύθερο Σπουδαστήριο Καλών Τεχνών (γνωστό αργότερα ως Σχολή Βακαλό), του οποίου υπήρξε ιδρυτικό μέλος, ενώ παράλληλα (έως το 1962) δίδαξε ελεύθερο σχέδιο στη Σχολή Σχεδιαστών του Αθηναϊκού Τεχνολογικού Ομίλου. Το 1958 το ελληνικό τμήμα της Διεθνούς Ένωσης Κριτικών Τέχνης τον εξέλεξε μεταξύ Ελλήνων υποψηφίων για το διεθνές βραβείο του Μουσείου Γκούγκενχαϊμ στη Νέα Υόρκη, όπου και εκτέθηκε το έργο του. Ακολούθησε (1962) το Βραβείο Κριτικών για το έργο Το Ναυπηγείο, ενώ το 1970 ορίστηκε εκπρόσωπος της Ελλάδας στην Μπιενάλε Βενετίας, αλλά λόγω των ειδικών πολιτικών συνθηκών αρνήθηκε τη συμμετοχή.
 
Ο Παναγιώτης Τέτσης τo 1976 εξελέγη Καθηγητής στο Γ’ εργαστήριο ζωγραφικής στην ΑΣΚΤ, όπου και δίδαξε έως το 1992. Το διάστημα 1989 έως 1991 διετέλεσε και Πρύτανης της ΑΣΚΤ Αθηνών. Από το 1993 είναι μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, ενώ το 1999 τιμήθηκε με τον τίτλο του Ανώτερου Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικος. Διετέλεσε Πρόεδρος του Δ.Σ. της Εθνικής Πινακοθήκης από το 2004 έως το 2007. 
 
Από την αρχή της καριέρας του μέχρι σήμερα έχει κάνει 60 ατομικές εκθέσεις στην Αθήνα και σε άλλες ελληνικές πόλεις, σε πινακοθήκες και σε ιδιωτικές αίθουσες τέχνης. Μεγάλες αναδρομικές εκθέσεις του έχουν γίνει στην Κύπρο, τη Φλωρεντία, στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στην Άνδρο, στην Ύδρα. Έργα του έχουν συμπεριληφθεί σε σημαντικές ομαδικές εκθέσεις: ΑΣΚΤ-Εθνική Πινακοθήκη (1987), Σύγχρονη Ελληνική Χαρακτική (The Fine Arts Society, Λονδίνο 1983), Η Φυσιογνωμία της Μεταπολεμικής Τέχνης στην Ελλάδα- Εξπρεσιονισμός (Γκαλερί Νέες Μορφές, Αθήνα 1982), Διεθνής Έκθεση Χαρακτικής (Τόκιο 1964), Διεθνής Έκθεση Χαρακτικής (Λουγκάνο, Ελβετία 1960), Μπιενάλε Αλεξάνδρειας (1959), Μουσείο Guggenheim (Νέα Υόρκη 1958), Μπιενάλε Σάο Πάουλο (Βραζιλία 1957). Για το έργο του Παναγιώτη Τέτση έχουν εκδοθεί 4 μονογραφίες κι ένα βιβλίο με κείμενά του για την τέχνη. Ο ίδιος μετέφρασε και προλόγισε το βιβλίο του Ιταλού ζωγράφου του 14ου αιώνα Τσενίνο Τσενίνι, «Πραγματεία περί Ζωγραφικής», σημαντικό για τις τεχνικές της σχολής του Τζότο.
 
Το χαρακτικό του έργο, ιδιαίτερα σημαντικό και συμπληρωματικό του ζωγραφικού του, έχει παρουσιαστεί σε ατομικές και ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
 
Χαρακτικά έργα του Π. Τέτση από την έκθεση:
____________________________________________________________________________________________________________________
Orfanos
 
 
 
 
 
 Orfanos9
 
 
 
 
 
 Orfanos6 
 
 
 
 
 
  Orfanos12
 
 
 
 
 
  Orfanos7
 
 
 
 
 
Orfanos8
 
 
 
 
 
Orfanos10
 
 

Η ζωή του Λάμπρου Ορφανού  *

Ο Λάμπρος Ορφανός ήταν ένας καλλιτέχνης με προσωπικότητα εντελώς ξεχωριστή. Εξαιρετικά μορφωμένος, ήταν από τους ανθρώπους που όχι μόνο μιλούσε ελάχιστα για τον εαυτό του, αλλά αποθάρρυνε διακριτικά και κάθε προσπάθεια λεπτομερειακής καταγραφής των βιογραφικών του στοιχείων. Αντίθετα, συζητούσε με ευχαρίστηση θέματα, που αφορούσαν γενικά την τέχνη καθώς και τις προσωπικές του αναζητήσεις αναλύοντας με άνεση τα έργα του.
 
Ο Λάμπρος Ορφανός γεννήθηκε στην Αθήνα στις 26 Οκτωβρίου του 1916, μέσα στη δίνη του Α’  Παγκοσμίου Πολέμου. Πέθανε στην Αθήνα το 1995. Από μικρός είχε δείξει μια έμφυτη προδιάθεση για ό,τι είχε σχέση με την τέχνη. Ένα τυχαίο περιστατικό, η επίσκεψή του σε μια έκθεση ζωγραφικής με το  μεγαλύτερο αδελφό του, στα πρώτα εφηβικά του χρόνια, υπήρξε καθοριστική για την ευαισθητοποίησή του και την ενεργοποίηση των καλλιτεχνικών του ενδιαφερόντων. Από τότε ο ελεύθερος χρόνος του ήταν αφιερωμένος στο σχέδιο και τη ζωγραφική με ό,τι μέσο διέθετε. Όλες οι οικονομίες του γίνονταν μολύβια, παστέλ, τέμπερες και χαρτιά. Και όσο ανακάλυπτε τη χαρά της δημιουργίας, τόσο το πάθος του για  την  τέχνη μεγάλωνε. Είχε πάρει πλέον την απόφαση του ν' ακολουθήσει το δρόμο της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Η απόφασή του αυτή συνάντησε όμως μεγάλες αντιρρήσεις και εμπόδια από το οικογενειακό του περιβάλλον, που τον προόριζε για μια πιο θετική επαγγελματική καριέρα.
 
Παρ’ όλα αυτά η θέληση του αποδείχτηκε ισχυρότερη και το 1936 εκθέτει για πρώτη φορά ως σπουδαστής του Προκαταρκτικού Τμήματος της Α.Σ.Κ.Τ. στον Παρνασσό,  με το Σύλλογο Σπουδαστών της Σχολής, τέσσερα έργα του. Το 1938 πέτυχε να εισαχθεί στα εργαστήρια της ζωγραφικής, όπου σπούδασε αρχικά με δασκάλους τους Ουμβέρτο Αργυρό και Επαμεινώνδα Θωμόπουλο για τέσσερα χρόνια. Το 1943, αφού πήρε το πτυχίο Ζωγραφικής, γράφτηκε στο εργαστήριο της Χαρακτικής, όπου και σπούδασε άλλα τέσσερα χρόνια κοντά στο δάσκαλο Γιάννη Κεφαλληνό μέχρι το 1947. Επίσης  παρακολούθησε Ιστορία της Τέχνης κοντά στον Παντελή Πρεβελάκη και, αφού απόκτησε το δίπλωμα Θεωρητικών και Ιστορικών Σπουδών, διατέλεσε Επιμελητής του Τμήματος.
 
Το πνεύμα που επικρατούσε τότε στη διδασκαλία της Ζωγραφικής στη Σχολή, όπως έλεγε ο ίδιος, ήταν αυστηρό, ακαδημαϊκό και επηρεασμένο από τις αρχές της Σχολής του Μονάχου. Στον χώρο όμως της Χαρακτικής το κλίμα ήταν διαφορετικό. Στο εργαστήριο του Κεφαλληνού έπνεε ένας αέρας ελευθερίας και πρωτοποριακής σκέψης, που έφερνε τα μηνύματα της γαλλικής κουλτούρας και ευνοούσε τη διακίνηση των ιδεών και την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας των  μαθητών. Αυτό το μαρτυρούν εξάλλου όλοι όσοι είχαν την τύχη να τον έχουν δάσκαλο στη Σχολή. Η σχέση που ένωνε μαθητές και δάσκαλο ήταν μοναδική. Οι συζητήσεις στο εργαστήρι της χαρακτικής, με επίκεντρο τον Κεφαλληνό και γύρω του όσους τολμούσαν να αντικρούσουν τις απόψεις του, ξεκινώντας από την τέχνη έπαιρναν ευρύτερες διαστάσεις φτάνοντας στην ανάλυση της ίδιας της ζωής. Οι ατελείωτοι και συναρπαστικοί αυτοί διάλογοι είχαν μείνει αξέχαστοι στον Λάμπρο Ορφανό, αφού συμμετείχε και ο ίδιος σε αυτούς προκαλώντας συχνά το δάσκαλο με τις αντιρρήσεις του να αναπτύσσει διάφορες θεωρίες, δημιουργώντας έτσι μια ζωηρή και ενθουσιώδη ατμόσφαιρα στο ατελιέ.
 
Την εποχή εκείνη τα υλικά της χαρακτικής ήταν πολύ ακριβά και δυσεύρετα. Το ίδιο σπάνιοι ήταν και οι ειδικοί τεχνίτες, που γνώριζαν να κόβουν και να επεξεργάζονται το όρθιο ξύλο. Έτσι αναγκάζονταν να δουλεύουν σε πολύ μικρά κομμάτια το ξύλο ή τον χαλκό στη Σχολή. Ο Κεφαλληνός, επιζητώντας πάντα την τελειότητα, δίδασκε την άρτια και αυστηρή τεχνική, την οποία κατείχε απόλυτα. Γι’ αυτό και όλοι οι μαθητές του -ανεξάρτητα από την καλλιτεχνική τους επίδοση- απόκτησαν πρώτα απ' όλα άψογη τεχνική κατάρτιση.
 
Ο πόλεμος, που συνέπεσε ακριβώς με την περίοδο της φοίτησης του Ορφανού, δεν στάθηκε ικανός να τον εμποδίσει από την ολοκλήρωση του κύκλου των σπουδών του. Παρ’ όλες τις στερήσεις, την πείνα και τις κακουχίες ακολούθησε το όραμά του, με όλο το νεανικό ενθουσιασμό και τη ρομαντική του ιδιοσυγκρασία. Ήταν και η εκρηκτική προσωπικότητα του δάσκαλου, που τους συσπείρωνε όλους στο εργαστήριο και αναζωπύρωνε τη φλόγα για την τέχνη.
 
Το 1947, που αποφοίτησε από την Α.Σ.Κ.Τ., διορίστηκε καθηγητής Τεχνικών σε ένα Γυμνάσιο Θηλέων στην Κοζάνη. Παραιτήθηκε όμως στο τέλος της διδακτικής χρονιάς. Οι δύσκολες συνθήκες της ζωής, ακριβώς μετά τον πόλεμο, καθώς και το ανήσυχο πνεύμα του δεν άφηναν περιθώρια προσαρμογής. Έτσι το καλοκαίρι του 1948 επέστρεψε στην Αθήνα.
 
Το 1949 έφερε δύο σημαντικές αλλαγές στη ζωή του. Η  πρώτη ήταν ότι προσλήφθηκε από την Τράπεζα της Ελλάδος ως Αρχιτεχνίτης Προϊστάμενος στην Υπηρεσία Καλλιτεχνικού Σχεδίου και Χάραξης του Ι.Ε.Τ.Α., κατόπιν δημόσιου διαγωνισμού. Χαρακτηριστικό είναι ότι ο διαγωνισμός αυτός επαναλήφθηκε τρεις φορές, αλλά πάντα με την ίδια επιτυχία για τον καλλιτέχνη. Πριν προκηρύξει τις εξετάσεις αυτές η Τράπεζα της Ελλάδος είχε ζητήσει από τη Σχολή Καλών Τεχνών και συγκεκριμένα από τον ίδιο τον Κεφαλληνό να συστήσει κάποιους μαθητές του με εξέχουσα επίδοση στη χάραξη, για να απασχοληθούν στο Ι.Ε.Τ.Α. Τότε ο Κεφαλληνός τους σύστησε τον Λάμπρο Ορφανό.
 
Την ίδια χρονιά (1949) παντρεύτηκε την Έλλη Μουρέλου, ζωγράφο και ψηφιδογράφο, και απόκτησε πολύ αργότερα (το 1961) ένα γιο. To 1952 έδωσε με επιτυχία εξετάσεις στο ΙΚΥ και πήγε σαν υπότροφος για μετεκπαίδευση στο Παρίσι. Ήταν η πρώτη φορά που το Ίδρυμα χορηγούσε υποτροφία μεταπτυχιακών σπουδών σε καλλιτέχνη για γραφικές τέχνες. Ενθουσιασμένος από την επιτυχία και γεμάτος όνειρα για το δρόμο που ανοιγόταν μπροστά του, ξεκίνησε μαζί με τη γυναίκα του για την «Πόλη του Φωτός».
 
Στο Παρίσι σπούδασε τρία χρόνια στο Εργαστήριο  Χαρακτικής της École des Beaux-Arts, με καθηγητή τον Robert Cami. Κατά τη διάρκεια των σπουδών του τιμήθηκε με το δεύτερο και τρίτο βραβείο χαρακτικής το 1953 και την επόμενη χρονιά, το 1954, με το πρώτο βραβείο χαρακτικής. Παράλληλα, τον ίδιο καιρό φοίτησε στο Collège Technique Estienne (Arts et industries du livre), όπου συμπλήρωσε τις γνώσεις του στην τέχνη του βιβλίου, στη χάραξη γραμματοσήμων, γραμμάτων τραπεζογραμματίων και αξιών, με καθηγητή τον René Cottet. Επίσης, παρακολούθησε τις εκτυπωτικές εργασίες στην Imprimerie Nationale des Timbres Postes του Παρισιού.
 
To περιβάλλον στη Beaux-Arts έκανε μεγάλη εντύπωση στο Λάμπρο Ορφανό. Είχε διηγηθεί σχετικά: «Βρέθηκα σε μία σχολή, όπου οι σπουδαστές ήταν ελεύθεροι να εκφράσουν τις απόψεις τους, ενώ παράλληλα ήταν περισσότερο προχωρημένοι από τους απόφοιτους της δικής μας Σχολής στην Ελλάδα. Οι δάσκαλοι ήταν συμπαραστάτες, φίλοι και πρόθυμοι να διδάξουν όλα όσα εκείνοι είχαν κατακτήσει, ενώ το κάθε ατελιέ ήταν ένα χωνευτήρι, όπου γινόταν συγκερασμός απόψεων, αντιλήψεων και ιδεών διαφόρων εθνών και πολιτισμών, αφού οι περισσότεροι φοιτητές ήταν ξένοι. Οι εμπειρίες και οι κατακτήσεις του καθενός ήταν μάθημα για τους υπόλοιπους. Έτσι, δέχτηκα τα μαθήματα των φτασμένων καλλιτεχνών, που συμφωνούσαν με την ψυχοσύνθεσή μου και απέρριψα πολλές απόψεις μου σχετικά με την τέχνη, που είχα διαμορφώσει στο παρελθόν».
 
Ο Λάμπρος Ορφανός στην τεχνική του δέχτηκε σημαντική επίδραση από τη  διδασκαλία του Robert Cami, γεγονός που αναγνωρίζει άλλωστε ανεπιφύλακτα και ο ίδιος. Αλλά κι εκείνος εκτιμώντας τις γνώσεις και την ικανότητα του Έλληνα μαθητή του στο burin, εξέφρασε φανερά την απορία του λέγοντας του χαρακτηριστικά: «Toi, qu'est-ce que tu cherches ici? Je n'ai rien a t'apprendre» («Εσύ τί γυρεύεις εδώ; Δεν έχω τίποτα να σου μάθω»).
 
Την ίδια εποχή θα βρεθεί και πάλι μαζί με φίλους του ζωγράφους και χαράκτες στη Γαλλία, όπως τον Παναγιώτη Τέτση, τον Γιάννη Γαΐτη και τον Κώστα Γραμματόπουλο. Ο Ορφανός αγάπησε ιδιαίτερα το Παρίσι, την πόλη που τον γοήτευσε και ενέπνευσε σημαντικά την καλλιτεχνική του δημιουργία. Και ακόμα και μετά από πολλά χρόνια έλεγε με νοσταλγία: «Το Παρίσι είναι  το κέντρο των τεχνών. Ένας απλός περίπατος στους δρόμους του αρκεί, για να νιώσει ο καθένας ότι τα πάντα σ' αυτήν την πόλη είναι συνυφασμένα με την Τέχνη».
 
Η παρατηρητικότητα του Ορφανού και η σκωπτική του διάθεση βρίσκουν στη γαλλική πρωτεύουσα γόνιμο έδαφος για να εκδηλωθούν σε όλο τους το μέγεθος. Έτσι, οι σπουδές του δεν περιορίζονται στα ατελιέ των μεγάλων σχολών, στα μουσεία και τις ονομαστές εκθέσεις, αλλά επεκτείνονται και στη μελέτη της αληθινής τέχνης, που δεν είναι άλλη από την ίδια τη ζωή. Οξυδερκής καθώς είναι, διεισδύει παντού και αποτυπώνει με το καλέμι του στο χαλκό τα «παρασκήνια» της καθημερινότητας, που βρίσκονται πάντα πίσω από το εκθαμβωτικό σκηνικό, τη «βιτρίνα».
 
Την εποχή εκείνη ο καλλιτέχνης ασχολήθηκε και με την τέχνη του γραμματοσήμου. Εκτός από τρία ελληνικά γραμματόσημα, που φιλοτέχνησε σαν δείγμα εργασίας για τα ΕΛ.ΤΑ το 1954-55 ("βοσκός με φλογέρα", "κρίνος", "Μετέωρα"), χάραξε και τρία γαλλικά και δύο γαλλικών αποικιών, τα οποία όμως κυκλοφόρησαν με την υπογραφή του δασκάλου του R. Cami, επειδή σαν ξένος δεν είχε τυπικά το δικαίωμα να αναλάβει κρατικό έργο. Με τον γνωστό Γάλλο χαράκτη, που εκτίμησε ιδιαίτερα ο καλλιτέχνης, διατήρησε τη σχέση του και αφού επέστρεψε στην Ελλάδα. «Ο R. Cami, σπουδαίος καλλιτέχνης και άνθρωπος, κοσμοπολίτης και φιλέλληνας, επισκεπτόταν συχνά τη χώρα μας και τότε  είχαμε την ευκαιρία να σμίγουμε και να ταξιδεύουμε αρκετές φορές παρέα σε διάφορους ελληνικούς τόπους», ανέφερε συγκεκριμένα ο Λάμπρος Ορφανός.
 
Την εποχή της διαμονής του στο Παρίσι αξέχαστα έμειναν στον καλλιτέχνη και τα ταξίδια που έκανε με τη γυναίκα του και διάφορους φίλους του σε πολλά μέρη εντός και εκτός Γαλλίας, απολαμβάνοντας μια μποέμικη και ξένοιαστη ζωή.
 
Από τότε και για πολλά χρόνια η αγάπη του για τα ταξίδια τον έκανε να επισκεφτεί τις περισσότερες δυτικοευρωπαϊκές χώρες, όπως επίσης τη Ρωσία, την Αίγυπτο, την Κεντρική Αφρική, την Κίνα, την Ταϊλάνδη, το Χονγκ-Κόνγκ, την Κούβα κ.ά.
 
Μετά το τέλος των μεταπτυχιακών του σπουδών επέστρεψε στην Ελλάδα και συνέχισε τις εργασίες του στο Ίδρυμα Εκτυπώσεως Τραπεζογραμματίων και Αξιών, όπου χάραξε ολόκληρη σειρά κυκλοφορησάντων τραπεζογραμματίων και αξιών στο ατσάλι. Η Τράπεζα τον έστειλε τότε αρχικά μαζί με τον Αλέξανδρο Κορογιαννάκη το 1963 στις Βρυξέλλες και, μετά το θάνατο του δεύτερου, μόνο του, τουλάχιστον τρεις φορές στο Βέλγιο, τη Γερμανία, την Αυστρία, την Ελβετία και τη Γαλλία, προκειμένου να ενημερωθεί σχετικά με το νέο σύστημα εκτύπωσης από ατσάλινες πλάκες για τη λειτουργία των  καινούριων εκτυπωτικών μηχανημάτων, που είχε εφοδιαστεί το Ι.Ε.Τ.Α.
 
Ο Λάμπρος Ορφανός, μεταξύ άλλων, έχει εικονογραφήσει: α) Το χαρτονόμισμα των 1.000 δρχ. (στην εμπρόσθια όψη φέρει το κεφάλι του Δία και το θέατρο της Επιδαύρου, χαραγμένο σε ατσάλι (burin) το 1970) β) Το χαρτονόμισμα των 500 δρχ. (στην εμπρόσθια όψη εικονίζονται η Δήμητρα, ο Τριπτόλεμος και η Περσεφόνη, χαραγμένο σε ατσάλι (burin) το 1968) γ) Το χαρτονόμισμα των 100 δρχ. (στην εμπρόσθια όψη εικονίζεται το κεφάλι της Θεάς Αθηνάς, χαραγμένο σε ατσάλι (burin) δ) Το χαρτονόμισμα των 50 δρχ. (στην εμπρόσθια όψη εικονίζεται το κεφάλι της Αρεθούσας με δελφίνια αριστερά και δεξιά καθώς και παράσταση αρχαίας τριήρους, χαραγμένα σε ατσάλι (burin) το 1964 ε) το χαρτονόμισμα των 50 δρχ (στην εμπρόσθια όψη εικονίζεται αριστερά το κεφάλι του Ποσειδώνα και δεξιά η ναυπήγηση της Αργούς).
 
Ο καλλιτέχνης ασχολήθηκε επίσης και με την κατασκευή κερμάτων. Συγκεκριμένα σχεδίασε μακέτες ελληνικών κερμάτων από το 1973 ως το 1976 και κατασκεύασε τις μήτρες τους σε ατσάλι, αρχικά σε συνεργασία με τον Ιωάννη Στίνη και αργότερα με τους γλύπτες Θεόδωρο Παπαγιάννη και Νίκο Περαντινό. Δέχτηκε επίσης πολλές προτάσεις απο Εθνικές Τράπεζες άλλων χωρών (όπως π.χ. της Τράπεζας της Χιλής), χαράσσοντας τελικά -βάσει αποκλειστικού συμβολαίου- το χαρτονόμισμα των 10 δολλαρίων της Τράπεζας του Καναδά (στην εμπρόσθια όψη απεικονίζεται η Βασίλισσα Ελισάβετ της Αγγλίας). Από την Τράπεζα της Ελλάδος συνταξιοδοτήθηκε την 1η Ιανουαρίου 1977.
 
Η πολυδιάστατη φυσιογνωμία του Λάμπρου Ορφανού, μέσα σε μία τριακονταπενταετία περίπου, καλύπτει ένα πλατύ φάσμα δραστηριοτήτων, που ξεκινάει από τη ζωγραφική και τη χαρακτική, για να περιλάβει τη σκηνογραφία, την εικονογράφηση βιβλίων και περιοδικών, τη φιλοτέχνηση διαφόρων εντύπων, αφισών και γενικά την απασχόλησή του με ό,τι αφορά στις γραφικές τέχνες. Το 1961 μάλιστα τιμήθηκε και με το Α’ Βραβείο αφίσας με θέμα τη Γενική Απογραφή Πληθυσμού. Ως σκηνογράφος έκανε τα σκηνικά για ορισμένα θεατρικά έργα, που ανέβασε ο θίασος "Ελληνική Κωμωδία" του Β. Αργυρόπουλου στην Αθήνα, όπως του Ερ. Ίψεν «Ο εχθρός του λαού» και του Γρηγορίου Ξενόπουλου «Δεν είμαι εγώ».
 
Το 1959 ο Λάμπρος Ορφανός είχε θέσει υποψηφιότητα για την Έδρα της Χαρακτικής στην Α.Σ.Κ.Τ., αλλά ως γνωστόν εκλέχτηκε τελικά ο Κώστας Γραμματόπουλος, ο οποίος ήταν επίσης μαθητής του  Κεφαλληνού, ακριβώς της ίδιας ηλικίας με τον Ορφανό και με ανάλογες σπουδές στο Παρίσι.
 
Από το 1948 πήρε μέρος σε οκτώ Πανελλήνιες εκθέσεις (1948, 1952, 1957, 1960, 1963, 1967, 1971 και 1973), ενώ από το 1951 συμμετείχε σε όλες τις εκθέσεις της Λέσχης των Υπαλλήλων της Τράπεζας της Ελλάδος μέχρι το 1969. Είχε πάρει μέρος και σε πολλές διεθνείς εκθέσεις (Παρίσι, Λουγκάνο, Σαντιάγκο,  Μπιενάλε Αλεξανδρείας, Μπιενάλε Σάο Πάολο, Στοκχόλμη, Ισραήλ, Ρουμανία, κ.α.). Στη Μπιενάλε Αλεξανδρείας το 1957 πήρε τιμητική διάκριση για το έργο του «Πουλιά».
 
Ήταν μέλος του Καλλιτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, των Ελεύθερων Καλλιτεχνών του Παρισιού, του Salon d' Automne και του Τμήματος Χαρακτικής της Société Nationale des Beaux-Arts. Έργα του βρίσκονται στη συλλογή του Υπουργείου Παιδείας, στην Εθνική Πινακοθήκη, στην Τράπεζα της Ελλάδος, στη συλλογή της Alpha Bank, στη συλλογή του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης, στο Ιστορικό Αρχείο της Εθνικής Τραπέζης, στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή, στην Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων, στη Δημοτική Πινακοθήκη Ρόδου, στο Ιστορικό Μουσείο Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου, στις συλλογές της École des Beaux-Arts στο Παρίσι, στο Fondation Hellénique στο Παρίσι, στο Μουσείο Καλών Τεχνών του Όρεγκον, στη Βασιλική Συλλογή του Βασιλιά της Σουηδίας, στη Δημόσια Βιβλιοθήκη της Βοστώνης και σε διάφορες ιδιωτικές συλλογές στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
 
Ο Λάμπρος Ορφανός ανήκει στους κορυφαίους δημιουργούς της εποχής του. Εντούτοις το όνομα του και η πολύτιμη προσφορά του στη νεοελληνική τέχνη και ιδιαίτερα στη χαρακτική δεν βρήκαν τη θέση που τους άρμοζε στην ιστορία της τέχνης. Η περίπτωση της «απουσίας» του δεν είναι βέβαια η μοναδική. Το έργο και άλλων σημαντικών Ελλήνων καλλιτεχνών, που υπηρέτησαν πιστά τη χαρακτική, όπως της Λέλας Πασχάλη και του Γιώργη Δήμου για παράδειγμα, είναι ελάχιστα γνωστό σε ένα πολύ περιορισμένο κύκλο καλλιτεχνών και ειδικών, ενώ μόλις τη δεκαετία του ΄80 αναγνωρίστηκε η αξία του έργου του Γιώργου Οικονομίδη και του Νικόλαου Βεντούρα.
 
Στην περίπτωση του Λάμπρου Ορφανού σημαντικό ρόλο στο ότι δεν έγινε ευρύτερα γνωστό το έργο του έπαιξε επιπλέον και ο χαρακτήρας του. Από τη φύση του άνθρωπος σεμνός και ερμητικά κλειστός, αποστρεφόταν τη δημοσιότητα αποφεύγοντας συστηματικά τις ατομικές εκθέσεις, παρ’ όλες τις προτάσεις που είχαν γίνει από γνωστές αθηναϊκές αίθουσες τέχνης. Ο Λάμπρος Ορφανός, αν και έχει σπουδαίο καλλιτεχνικό έργο, δεν το παρουσίασε πάρα μόνον μία φορά στο ελληνικό κοινό, καθώς έχει λάβει μέρος κυρίως σε διεθνείς εκθέσεις. Η μοναδική ατομική έκθεση του μεγάλου χαράκτη πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο του 1994 στην Κηφισιά, στον εικαστικό χώρο "Υάκινθος" του Νίκου Γρηγοράκη, όπου και παρουσιάστηκαν περισσότερα από 50 χαρακτικά του έργα. Στην έκθεση, που είχε πολύ μεγάλη επιτυχία από απόψεως ανταπόκρισης του κοινού, οι επισκέπτες είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν την πορεία και τη δουλειά του καλλιτέχνη, μέσα από κυρίως χαλκογραφίες, αλλά και ξυλογραφίες και μεταξοτυπίες που έγιναν κατά τη διάρκεια μισού αιώνα, από το 1944 έως το 1994.
 
Μετά από την πολυετή και επίπονη επαγγελματική του απασχόληση στη χάραξη χαρτονομισμάτων αποσύρθηκε αθόρυβα από το καλλιτεχνικό προσκήνιο και έζησε απομονωμένα στο στενό οικογενειακό του περιβάλλον, μακριά «από την πολλή συνάφεια του κόσμου». Στην  κοινωνική και καλλιτεχνική αυτή απομόνωση συνέβαλαν εξάλλου και κάποια προβλήματα υγείας, που άρχισε να αντιμετωπίζει από τον καιρό της συνταξιοδότησής του, τα οποία δυσχέραναν την προσφιλή ενασχόλησή του με την τέχνη.
 
Από την πρώτη του εμφάνιση στο καλλιτεχνικό προσκήνιο -το 1948- και σε όλη τη διάρκεια της δημιουργικής του πορείας οι κριτικές του τύπου υπήρξαν πάντα επαινετικές για το έργο του, διακρίνοντας τις αρετές του τόσο στη ζωγραφική (ειδικά στην υδατογραφία) όσο κυρίως και στη χαρακτική. Το 1957 και με την ευκαιρία της Πανελλήνιας Έκθεσης, στην οποία συμμετείχε ο Λάμπρος Ορφανός με τρία χαρακτικά του, ο Άγγελος Προκοπίου γράφει : "...Ο Ορφανός μας δίνει το μέτρο της ικανότητας ενός χαράκτη που το καλέμι του παίζει με αξιοθαύμαστη σιγουριά στο ακροβατικό κορδόνι της τεχνικής. Μαθητής του Γιάννη Κεφαλληνού και του Ρομπέρ Καμί δικαιώνει τις προσδοκίες των δασκάλων του με τις γνώσεις και το ταλέντο του".
 
Ο Λάμπρος Ορφανός είναι ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες χαράκτες και η αναγνώριση πλέον της αξίας του χαρακτικού του έργου έχει συμπληρώσει ένα από τα μεγάλα κενά της ιστορίας της νεοελληνικής τέχνης, αφού ο καλλιτέχνης έχει πάρει τη θέση που του αξίζει στην ιστορία της ελληνικής χαρακτικής.
 
 
*  το κείμενο βασίζεται στη διδακτορική διατριβή της Ελένης Γκόνου-Στυλιανίδη, με τίτλο «Οι πρώτοι Έλληνες χαράκτες του εθνικού χαρτονομίσματος και το χαρακτικό τους έργο», στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών το 1995.
 
Χαρακτικά έργα του Λ. Ορφανού από την έκθεση:
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
 
Tetsis11
 
Tetsis12
 
Tetsis13
Οι χαλκογραφίες του Παναγιώτη Τέτση 

Είναι αρκετά γνωστή η περίπτωση του Παναγιώτη Τέτση τόσο ως αντιπροσωπευτικού ζωγράφου της γενιάς του, όσο και για τη ζωγραφική του προσφορά στη σύγχρονη νεοελληνική τέχνη. Το ζωγραφικό του έργο, πλούσιο, με έντονα χρώματα, αποδίδεται με μια προσωπική ερμηνεία που δεν χρειάζεται εδώ ανάλυση, όχι μόνο γιατί αυτό έχει γίνει πολλές φορές, αλλά κυρίως γιατί η μικρή αυτή παρουσίαση έχει άλλο προορισμό, να τονίσει και να υπενθυμίσει την καλλιτεχνική δημιουργία του χαράκτη Τέτση.
 
Γιατί η χαρακτική υπήρξε για τον Τέτση εξίσου σημαντική και παράλληλη με τη ζωγραφική του. Αξίζει να υπογραμμιστεί ότι ο Τέτσης καλύπτει για τη σύγχρονη ελληνική εικαστική ζωή τον όρο του ζωγράφου-χαράκτη, όπως αυτός διαμορφώθηκε στη Γαλλία από τους ιμπρεσιονιστές στα τέλη του 19ου αιώνα σαν τον Λωτρέκ, Σεζάν, Ντεγκά κ.ά. και αργότερα από ζωγράφους σαν τον Πικάσο, τον Ματίς, τον Σαγκάλ κ.ά. ως τις αρχές του 20ου αιώνα.
 
Γιατί σήμερα πια η χαρακτική πέρα από τις κοινωνικές της προεκτάσεις σαν πολλαπλό μέσο έκφρασης και αφού ξεπέρασε τους λόγους που γεννήθηκε για να εξυπηρετήσει, καταξιώθηκε σαν αυτοτελές εκφραστικό μέσο και συνεχίζει να δίνει καρπούς. Σήμερα ο χαράκτης είναι οπωσδήποτε ζωγράφος, δηλαδή στην έννοια του χαράκτη εμπεριέχεται και η έννοια του ζωγράφου, ενώ το αντίθετο δε συμβαίνει. Ένας ζωγράφος δεν είναι οπωσδήποτε και χαράκτης.
 
Ο Τέτσης μετά τις σπουδές του στη ζωγραφική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών των Αθηνών σπούδασε χαρακτική στο Παρίσι με κρατική υποτροφία, και επιδόθηκε ιδιαίτερα στη χαλκογραφία. Δίνει τα πρώτα δείγματα της χαρακτικής του τέχνης το 1956, ενώ το 1958 κάνει την πρώτη του ατομική έκθεση.
 
Η δυνατότητα να εκφράζεται με χαρακτικά μέσα τον δονεί. Δεν αντιμετωπίζει τη χαρακτική απλώς σαν ένα καλλιτεχνικό μέσο διάδοσης του ζωγραφικού του έργου. Έχουμε πολλά παραδείγματα να εκφράζεται απευθείας στο χαλκό και αργότερα αυτό το ίδιο θέμα να το μεταφέρει στη ζωγραφική του, ενώ άλλες φορές θέματα που τον έχουν εμπνεύσει ζωγραφικά να τα αποδίδει αργότερα λίγο μεταπλασμένα με τη χαρακτική.
 
Μ' αυτόν τον τρόπο, δονούμενος από το πάθος της δημιουργικής του έρευνας, αποκαλύπτει μέσα από τη χαρακτική ένα ξέχωρο ταλέντο στη γκραβούρα. Δουλεύει ιδιαίτερα από τις τεχνικές της χαλκογραφίας την ό-φορτ και την ακουατίντα (παλιότερα έχουμε και μερικά δείγματα με πουάντ-σες). Η επιλογή των τεχνικών αυτών ταιριάζει στο ύφος του καλλιτέχνη, που θέλει και τα χαρακτικά του να αναδίδουν το μετιέ της ζωγραφικής και της ακουαρέλας.
 
Η θεματογραφική γκάμα που τον εμπνέει και τον απασχολεί μέσα σ' αυτά τα χρόνια είναι κυρίως τα θαλασσινά θέματα (ναυπηγεία, βάρκες, πλοία, λιμάνια), τα αρχιτεκτονικά θέματα (προσόψεις σπιτιών, στέγες, μπαλκόνια, εκκλησίες, γειτονιές) και οι νεκρές φύσεις. Και ενώ τα πρώτα έργα, ως και τη δεκαετία του '60, είναι μικρότερα σε μέγεθος και είναι δουλεμένα κυρίως με την τεχνική της ό-φορτ και αραιότερα με την πουάντ-σες, στη δεκαετία του '70 οι διαστάσεις των έργων μεγαλώνουν και επικρατεί η τεχνική της τίντας.
 
Η τεχνική της οξυγραφίας του δίνει μεγάλη ελευθερία στην έκφραση και τον οδηγεί πολλές φορές σε λύσεις που του επιφυλάσσουν τα καμώματα του υγρού τυχαία, πράγμα που δε συμβαίνει όταν ο χαράκτης δουλεύει με σκαλίδι που απαιτεί εναρμόνιση στο προκαθορισμένο σχέδιο και απόλυτη πειθαρχία στη χάραξη. Αυτή την κάποια ανεξαρτησία θα 'λεγα που δίνει το οξύ στο χαρακτικό μέσο, ιδιότητα που άπτεται άλλωστε της καλλιτεχνικής ιδιοσυγκρασίας, ο καλλιτέχνης την πληρώνει με την "κουζίνα", και τη δυσκολία της διαδικασίας και του τυπώματος της οξυγραφίας.
 
Στις δύο πρώτες θεματολογικές του ενότητες ο καλλιτέχνης παίζει με το μαύρο και το άσπρο, όπου οι εναλλαγές των τόνων μας μεταδίδουν εσωτερικότητα και εκπληκτική εκφραστική δύναμη.
 
Στα τοπία του, που πολλά έχουν αφετηρία τη Σίφνο ή την Αθήνα, πέρα από τη μορφοπλαστική ελευθερία των επιπέδων, έχουμε μια ονειρική διάθεση, ενώ στις χρωματιστές χαλκογραφίες του (νεκρές φύσεις με λεμόνια, ρόδια, πορτοκάλια) πέρα από τη μουσικότητα των χρωματικών τόνων (ζεστών-ψυχρών) αποδίδεται η υλική τους υπόσταση μέσα από μια ποιητική διάθεση. Εκείνα τα φορτισμένα έντονα μαύρα του Τέτση στις χαλκογραφίες του αναδίδουν μια πνευματικότητα, προκαλούν ένα διάλογο και αποκαλύπτουν εκείνη την ένταση της πάλης του ποιητή, του δημιουργού.  
     
Νίκος Γρηγοράκης
Ιστορικός Τέχνης, Διευθυντής  του ομώνυμου Μουσείου Χαρακτικής
 
*  από τον κατάλογο της αναδρομικής έκθεσης του Π. Τέτση "25 χρόνια χαλκογραφίας", στην αίθουσα Τέχνης Υάκινθος, το 1982.                          
 
 
Οι χαλκογραφίες του Λάμπρου Ορφανού στο Μέγαρο Γκύζη  *

Ο Λάμπρος Ορφανός αποτελεί μια ακόμη περίπτωση Έλληνα καλλιτέχνη, του οποίου το έργο δεν έχει επακριβώς αποτιμηθεί, μολονότι σημαντικό και ιδιαίτερο. Ενδεχομένως, η πολύ υπαινικτική παρουσίαση με χαλκογραφίες του στο Μέγαρο Γκύζη να παρέχει  δυνατότητα γνωριμίας με το έργο του και επαναθεώρησης της θέσης του στη μεταπολεμική   χαρακτική τέχνη, είκοσι χρόνια σχεδόν μετά τον θάνατό του.

Ο ζωγράφος-χαράκτης Λάμπρος Ορφανός (1916-1995) είχε μια πολύ έντονη παρουσία στο εικαστικό προσκήνιο της χώρας μας, ιδιαίτερα τις δεκαετίες ΄50 και ΄60. Γνωστοί ιστορικοί και κριτικοί τέχνης της εποχής -Προκοπίου, Ευαγγελίδης, Καλλιγάς, Βακαλό- έγραψαν για το έργο του, αλλά και αργότερα, όταν μελετητές της ελληνικής χαρακτικής -Γρηγοράκης, Χρήστου, Μαυρομμάτης- έκαναν εκτενή μνεία της συμβολής του, ενώ η συμμετοχή του σε ομαδικές εκθέσεις εντός  Ελλάδας, Πανελλήνιες κυρίως, και εκτός, διεθνείς, Biennale, σε Ευρώπη, Αίγυπτο, Αργεντινή, Χιλή, Βραζιλία και Ισραήλ υπήρξε αξιοσημείωτη.

Το εγγενές καλλιτεχνικό του τάλαντο καλλιέργησε με σπουδές ζωγραφικής από το 1938 στη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας, κοντά στους Επ. Θωμόπουλο και Ουμ. Αργυρό και χαρακτικής (1943-1947) με τον καθηγητή-θεμελιωτή αυτής της τέχνης στα καθ’ ημάς Γιάννη Κεφαλληνό, του οποίου οι αφοσιωμένοι σπουδαστές διαμόρφωσαν αργότερα την αυταξία της νεότερης ελληνικής χαρακτικής. 
     
Αν και με όχι ευκαταφρόνητο αριθμό ζωγραφικών και χαρακτικών έργων, αλλά και με φιλοτέχνηση αφισών και εικονογράφηση βιβλίων και περιοδικών, με σκηνογραφική δουλειά για θεατρικές παραστάσεις, με βραβεία και τιμητικές διακρίσεις στο ενεργητικό του, ο Ορφανός αποποιήθηκε προτάσεις για ατομικές εκθέσεις, ιδιοτυπία που αργότερα έρχεται να ενισχυθεί με την εθελούσια απομάκρυνσή του από τη συμμετοχή ακόμη και σε ομαδικές μετά το 1975, κλείνοντας έναν κύκλο που ξεκινά 40 χρόνια πριν, το 1935 στην Α’ Ετήσια Έκθεση του Συλλόγου Σπουδαστών Α.Σ.Κ.Τ.  Διακριτική υπόμνηση της δουλειάς του αποτέλεσε κατά καιρούς και η εικονογράφηση των περιοδικών «Νέα Εστία», τη δεκαετία του ΄40, με ξυλογραφίες και «Κύκλος» τα χρόνια του ΄60, με ζωγραφικά κυρίως έργα.

Ωστόσο, όλες οι ανωτέρω επισημάνσεις αναφέρονται στον δημιουργό, ως ελεύθερη καλλιτεχνική οντότητα, με απολύτως ατομική επιλογή θεματικών εναυσμάτων και μορφοπλαστικών μέσων  μεταποίησής τους σε εικόνα. Όμως ο Λάμπρος Ορφανός από το 1949 έως το 1977, οπότε και συνταξιοδοτήθηκε, εργάσθηκε άοκνα ως χαράκτης χαρτονομισμάτων στην Τράπεζα της Ελλάδας.  Έθεσε δηλαδή τις δεξιότητές του, όπως και άλλοι ομότεχνοί του -Βελισσαρίδης, Μαστιχιάδης, Κορογιαννάκης, Αγγελόπουλος, Στίνης- στη χρηστική λειτουργία της τέχνης, και μάλιστα σ’ ένα δύσκολο πεδίο, όπου απαιτούνται πειθαρχία, συμπύκνωση, σχεδιαστικές αρετές, τεχνική δεινότητα, επικέντρωση στο ουσιώδες, ισχυρή οπτικοποίηση του μηνύματος. Μηνύματα που αισθητικοποιούσαν την πεζότητα της οικονομικής συναλλαγής υπήρξαν για τον Ορφανό σπαράγματα από τον αρχαιοελληνικό, βυζαντινό και νεότερο πολιτισμό, μετακινούμενα με ευχέρεια από μεμονωμένα πορτρέτα σε περισσότερο σύνθετες παραστάσεις, δοσμένα σταθερά με το χαλκογραφικό εργαλείο του καλεμιού (burin), συνεπικουρούμενου σταδιακά με προηγμένες τεχνικές μεθόδους.

Η μακρόχρονη και συνεπής θητεία του Ορφανού στην Τράπεζα της Ελλάδας απορρόφησε, αναμφίβολα, μεγάλο μέρος της ικμάδας του, επέτρεψε λίγο χρόνο στην ελεύθερη ιδιωτική του διαδρομή, εμπλούτισε, ωστόσο, σε βάθος, την παρατηρητικότητα, την οξύτητα της περιγραφής και την ακρίβεια της απόδοσης στην παράλληλη  πτυχή της καλλιτεχνικής του προσφοράς. Ο Ακαδημαϊσμός που ως κίνημα υπηρέτησε την αναγνωρισιμότητα της παράστασης, και τον οποίο επιστράτευσε νομοτελειακά ο χαράκτης στον σχεδιασμό τραπεζογραμματίων, κερμάτων και γραμματοσήμων, δεν παρέσυρε ούτε στο ελάχιστο το προσωπικό του έργο που διαπνέεται από ελευθερία σύλληψης και απόδοσης, με ερεθίσματα έμπνευσης από μη πεπατημένες, για τις συνθήκες της δεκαετίας του ΄50 στην Ελλάδα, θεματικές περιοχές. Και αυτός ο δυισμός είναι, κατά την άποψή μου, ό,τι πιο ενδιαφέρον στην πορεία του Λάμπρου Ορφανού.

Η έκθεση χαρακτικών του έργων στο Μέγαρο Γκύζη της Σαντορίνης που συνδιαλέγονται στον ίδιο χώρο με τα χαρακτικά του φίλου του Παναγιώτη Τέτση, είναι η πρώτη ατομική post mortem έκθεσή του, αποτίοντας επιβεβλημένη τιμή σε δημιουργό δυσανάλογα μη καταξιωμένο σε σχέση με τη σημασία του έργου του. Τα 21 χαρακτικά του συνοπτικού αφιερώματος είναι χαλκογραφίες, φιλοτεχνημένες, συνήθως, με την τεχνική του burin, συνεργαζόμενου, όταν υπάρχει λόγος, και με άλλες τεχνικές του είδους.

Ο Λάμπρος Ορφανός, μολονότι βαθύς γνώστης της ξυλογραφίας από τη μαθητεία του στον Κεφαλληνό, επέλεξε για τα περισσότερα χαρακτικά του τη χαλκογραφία, προχωρώντας μόνος στην αποκρυπτογράφηση των μυστικών της. Η χαλκογραφία, δεύτερη σε χρονολογική σειρά επινόησης-ανακάλυψης μετά την ξυλογραφία, είναι η χαρά του αλχημιστή καλλιτέχνη. Τα υλικά και οι μέθοδοί της επιτρέπουν πειραματισμούς, ανατροπές, αδρομέρεια των όγκων ή γραμμικές αποτυπώσεις του θέματος. Μπορούν με την ποικιλομορφία τους να υποκαταστήσουν, ενίοτε, τις δυνατότητες του ζωγραφικού χρωστήρα.   

Τα χρόνια πριν τη μετάβασή του στο Παρίσι με υποτροφία του ΙΚΥ, εχάραξε δύο εξαιρετικά  πορτρέτα της Βάσως Μουρέλου (1948) και της γυναίκας του Έλλης (1951), όπου το γυναικείο κάλλος αποδίδεται με ευαισθησία. Ο καλλιτέχνης ενδιαφέρεται κυρίως για τον ψυχισμό των ηρωίδων του, επικεντρώνει στην έκφραση των προσώπων και αφήνει ασχολίαστο τον περιβάλλοντα χώρο. Η γυναίκα του Έλλη Μουρέλου, καλλιτέχνις και η ίδια, υπήρξε μούσα του και απεικονίζεται σε αρκετά έργα. Χαρακτηριστικό είναι το πορτρέτο της από την παραμονή του στο Παρίσι (1952-1955), όπου συνέχισε τις σπουδές του στην École des Beaux Arts με καθηγητή τον R. Cami. Τώρα ο Ορφανός ασχολείται και με την περιγραφή του χώρου. Τα ρομβοειδή διακοσμητικά στοιχεία του τοίχου, το ύφασμα της πολυθρόνας, οι λεπτομέρειες και οι πτυχώσεις των ρούχων χαράσσονται όχι με τη φωβιστική αναρχία του Μatisse, από τον οποίο φαίνεται να έχει επηρεασθεί εδώ, αλλά με ισόρροπη ευταξία.  
     
Παρά το γεγονός ότι από την πρώτη μεταπολεμική δεκαετία Μέκκα της Τέχνης  είχε χρισθεί η Νέα Υόρκη, το Παρίσι διατηρούσε ακόμη την αίγλη και τον απόηχο του παλαιού δυναμισμού του από τα μοντερνικά κινήματα που γεννήθηκαν εκεί. Γοητευμένος από το κλίμα, ο Ορφανός απαθανατίζει ως περιηγητής  “καταστάσεων” περισσότερο παρά cliché τοπίων της πόλης, σκηνές από Λούνα Παρκ, επιβιωτές της καθημερινότητας και παροπλισμένα ποταμόπλοια στον Σηκουάνα. Για τη χάραξη χρησιμοποιεί  burin αποκλειστικά που μεταμορφώνεται στα χέρια του σε πενάκι σινικής μελάνης. Δεινός σχεδιαστής, αιχμαλωτίζει τους πρωταγωνιστές περιπλανώμενων θιάσων επί το έργον. Το κορίτσι στη σκοποβολή (Le Tir), ο εκγυμναστής ζώων (Μazetti), η γηραιά χειρομάντις (Madame Marthe) και η ηλικιωμένη έμπορος πουλιών (Πουλιά) συναρθρώνουν ένα απολύτως προσωπικό ιδιόλεκτο που χαρακτηρίζεται από την εμμονή στη λεπτομέρεια, τη σχεδιαστική ακρίβεια, όσο και τη συγκρότηση ανθρώπινων τύπων.
                               
Ταυτόχρονα, το Παρίσι υπήρξε η αφετηρία μακρινών ταξιδιών. Είναι μια ευφρόσυνη περίοδος για τον Λάμπρο Ορφανό και τη γυναίκα του. Η χαρακτική μεταποίηση των εντυπώσεων από την Ισπανία, το 1953, αποφέρει τρία έργα πάλι με burin, τα οποία διακατέχονται από έντονα λυρική διάθεση. Ο καλλιτέχνης στους Κάκτους υπογραμμίζει την παγανιστική διάσταση της φύσης, στο Πορτρέτο της Έλλης στην Ισπανία, μπροστά σε παράθυρο απεικονίζει και το αρχιτεκτονικό τοπίο έξω από αυτό- έργο μέσα στο έργο κατά τα πρότυπα των παλαιών δασκάλων- ενώ η Γρανάδα του με την αρμονική συνέργεια καμπύλων και ευθειών θα μπορούσε να υποστηρίξει εικονογραφικά ποίηση του F. G. Lorca.

Στο Κορίτσι με κόκορα, εξάλλου, ανιχνεύονται γόνιμες επιρροές από τους μεγάλους Μεξικανούς  muralists, ιδιαίτερα από τον Diego Rivera, αφού δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι ο κοσμοπολιτισμός του Ορφανού με τα ταξίδια του και στη Λατινική Αμερική τον έφερε σε επαφή με το έργο εμβληματικών ξένων καλλιτεχνών.

Ο Λάμπρος Ορφανός, εν τούτοις, εχάραξε και έργα που πολύ απέχουν από την ειδυλλιακότητα των Ισπανικών αναμνήσεων, ή την απομυθοποιητική αντιμετώπιση όψεων του Παρισιού. Προοίμιο της  “σκοτεινής” πτυχής του έργου του οι Clochards, ήδη από το Παρίσι, πριν το 1955, ακολουθούνται, μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα, από χαρακτικά με κατίσχυση του μαύρου, στην κυριολεξία και μεταφορικά, από όπου αναδύονται τσιρκολάνοι, πόρνες με ρημαγμένα πρόσωπα και σώματα, ξεπεσμένοι μουσικοί, πρόσωπα και μάσκες με δυσδιάκριτες διαφορές μεταξύ τους, ένας κόσμος εφιαλτικός, ασυγκρότητος σε παράδοξα συνονθυλεύματα σύνθεσης. Για τη σκιαγράφησή του επιστρατεύονται άλλες τεχνικές από το λεπταίσθητο burin. Οι aquatints και τα eau fortes αναλαμβάνουν, εδώ, να μορφοποιήσουν την απειλή, τον φόβο, την ασάφεια, τον συμβολισμό, την φρίκη της τελετουργίας ενός φονικού και τα ανθρώπινα όντα του περιθωρίου και της παρακμής.
 
Το γκροτέσκο των Καρναβαλιών του Ορφανού δεν είναι μια κατάσταση ανατρεπτική που κατά τον Bakhtin αντιστέκεται στην κοινωνική υποκρισία. Οι εικόνες του ξεπηδούν κατευθείαν από το έρεβος που ενέπνευσε τους Max Klinger και Alfred Kubin, εντασσόμενες, ετεροχρονισμένα, έστω,  στη μεσοπολεμική «Νέα Αντικειμενικότητα» (Neue Sachlichkeit) των Otto Dix και Georg Grosz. Πιθανόν ο χαράκτης να είχε επικοινωνήσει, ταξιδεύοντας στην Ευρώπη, με την παραφορά    του γερμανικού Εξπρεσιονισμού. Πιθανότερο η σαρωτική δύναμη έκφρασης των συγκεκριμένων έργων να είναι πρωτογενής, χωρίς οφειλές  σε έξωθεν επιδράσεις. Το οξύμωρο, όμως, είναι ότι τα έργα αυτά υλοποιούνται την τριετία  1956-1959, μετά την επιστροφή του από το Παρίσι στην Ελλάδα, χώρα που είχε καταδικάσει, χρόνια πριν, τον μέγα Έλληνα εξπρεσιονιστή Γιώργο Μπουζιάνη σε μόνιμη σιωπή και απαξίωση.

Ιδού, λοιπόν ένας επί πλέον σοβαρός λόγος να επαναπροσδιορισθεί η αξία του μικρού σε όγκο, αλλά ειδικού βάρους χαρακτικού έργου του Λάμπρου Ορφανού.
 
Νέλλη Κυριαζή                                                                                                                                                                                 
Ιστορικός της Τέχνης
 
*  Το κείμενο αυτό της κας Νέλλης Κυριαζή, π. Διευθύντριας Πινακοθήκης και Μουσείων Δήμου Αθηναίων, γράφτηκε ειδικά για την έκθεση αυτή στο Μέγαρο Γκύζη και συμπεριλαμβάνεται στον κατάλογο της έκθεσης.      
                                                                        
             
EFFE LABEL COLOR RGB            logo2016

H Ένωση Ευρωπαϊκών Φεστιβάλ (EFA), έχει ενοποιήσει διακεκριμένα φεστιβάλ τεχνών (μουσικής, χορού, θεάτρου και επιστημών) στην Ευρώπη, και πέραν αυτής, για περισσότερο από 60 χρόνια. Χάρη στην ιστορία αλλά και τη συνεχή υποστήριξη των μελών της, η EFA επιλέχθηκε για την υλοποίηση του πιλοτικού προγράμματος EFFE από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Μια από τις πρωτοβουλίες του προγράμματος EFFE είναι η επιβεβαίωση ποιότητας.  Αυτή η επιβεβαίωση δίνεται σε φεστιβάλ με μια καλλιτεχνική δέσμευση, συμμετοχή στις τοπικές κοινωνίες τους και μια ευρωπαϊκή και παγκόσμια προοπτική.

    Το Φεστιβάλ Μεγάρου Γκύζη έχει επιλεγεί για να λάβει την αναγνώριση EFFE 2015-2016. Είναι πλέον μέρος του Προγράμματος EFFΕ, που ξεκίνησε από την Ένωση Ευρωπαϊκών Φεστιβάλ, το οποίο αποτελείται από φεστιβάλ που ξεχωρίζουν για την καλλιτεχνική τους ποιότητα και έχουν σημαντικό αντίκτυπο σε τοπικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο. Οι παραλήπτες της επισήμανσης αντιπροσωπεύουν 31 ευρωπαϊκές χώρες και προσφέρουν ένα ευρύ φάσμα μουσικών ειδών και δραστηριοτήτων στο κοινό τους.

         

Το Έτος 2016 έχει καθοριστεί ως Έτος της Ελλάδας στην Ρωσία καθώς, και αντίστοιχα και Έτος Ρωσίας στην Ελλάδα, με συμφωνία που έχει επισημοποιηθεί σε Κοινή Δήλωση την οποία έχουν υπογράψει οι δύο χώρες τον Οκτώβριο του 2013.

    Το αφιερωματικό Έτος αποβλέπει να οικοδομήσει χρήσιμες συνεργασίες αμοιβαίου οφέλους με ουσιαστική ανάπτυξη των διμερών πολιτιστικών, επιστημονικών, επιχειρηματικών και κοινωνικών σχέσεων, επεκτείνοντας την ελληνική προσβασιμότητα σε ευρύτερα στρώματα της ρωσικής κοινωνίας και ιδίως, στην ρωσική περιφέρεια, ανοίγοντας νέους τομείς πολιτιστικής, επιστημονικής, ακαδημαϊκής και επιχειρηματικής συνέργειας, και αναζητώντας νέες αγορές για τον τουρισμό, τα ελληνικά προϊόντα και την ελληνική καινοτόμο παραγωγικότητα.

 

 

               

         

                 


 
 
Χαιρετισμός διοργανωτών 
          Χαιρετισμός Καλλιτεχνικών Διευθυντών 
logo megaro 0157 12
Πρόγραμμα Φεστιβάλ 2016
 festival logo  photo booklet  fullposter
  
Χορηγοί  
Χορηγοί επικοινωνίας Χορηγοί οίνου
BONE HSW                          1  2  deuter0  radio-  ARGYROS  sigalas  KARAMOLEGOS 001
PELICAN-TRAVEL 2 SANDOCRAFT  radio-KOSMOS  kathimerini  radio-pepper  beton  GAVALAS  ROUSSOS  xatzidakis
CULTURENOW TAR ArtLife SANTO-WINES  BOUTARI 1